หากพูดถึงพื้นที่เพาะปลูกที่มีความท้าทายทางภูมิศาสตร์สูงที่สุดแห่งหนึ่ง คงหนีไม่พ้น ตำบลบางแตน อำเภอบ้านสร้าง จังหวัดปราจีนบุรี เพราะเผชิญกับปัญหาน้ำท่วมและน้ำทะเลหนุนอยู่เสมอ เนื่องจากพื้นที่ที่เป็น ‘แอ่งกระทะ’ และถูกเรียกว่าเป็น ‘ต้นของน้ำเค็ม ปลายของน้ำจืด’

ผู้ใหญ่บ้านอรุณ สุวรรณฉวี ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 13 (หมู่บ้านลำโตนด) ผู้นำชุมชนที่คลุกคลีกับสายน้ำและต้องเจอปัญหานี้มาอย่างยาวนาน จะพามาดูว่าพลังความร่วมมือจากกลุ่มธุรกิจ TCP ที่ได้เข้าไปเป็นมากกว่าผู้ให้ แต่เข้าไปเป็น ผู้ร่วมคิดและร่วมลงมือช่วยแก้ไขปัญหา สามารถปลุกพลังชุมชนให้ไปต่อจนเกิดเป็นผลลัพธ์ที่ยั่งยืนจับต้องได้จริงได้อย่างไร

[ปลุกความเชื่อมั่น: จากความกังขา สู่ความร่วมมือที่แข็งแกร่ง]

ผู้ใหญ่บ้านอรุณเล่าว่า อาชีพหลักสำหรับคนในพื้นที่บางแตนที่สืบทอดกันมารุ่นสู่รุ่น คือการทำนาข้าว ดังนั้น ‘น้ำ’ คือทรัพยากรที่เป็นหัวใจหลักของการเพาะปลูกแต่ด้วยความท้าทายของภูมิศาสตร์ ปัญหาน้ำท่วม น้ำเค็มหนุนที่ต้องเจอมาตลอดหลายปี ซึ่งคนในชุมชนก็คุ้นชินกับการที่มีหน่วยงานเข้ามาเก็บข้อมูลแล้วหายไป ทำให้ความหวังของชาวบ้านค่อยๆ มอดดับลง

ปัญหาเรื่องน้ำในพื้นที่เล็กๆ ที่เป็นเหมือนเส้นเลือดฝอยของชุมชนยังคงเป็นอุปสรรคและไม่ได้รับการดูแล

ภายใต้โครงการ ‘TCP โอบอุ้มลุ่มน้ำไทย’ ที่มุ่งฟื้นฟูและบริหารจัดการทรัพยากรน้ำร่วมกับชุมชน เพื่อสร้างความมั่นคงด้านน้ำทั้งลุ่มน้ำและยกระดับคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน

ทั้งจัดการฟื้นฟูแหล่งน้ำและปรับปรุงประตูระบายน้ำ ขุดลอกคลองที่ตื้นเขินโดยกำจัดผักตบชวาที่เป็นพืชต่างถิ่นรุกราน จัดกิจกรรม ‘คลองสวยน้ำใส’ คืนลมหายใจให้กับนาข้าวของเกษตรกร ทำให้ในช่วงวิกฤตน้ำเค็มหนุน ชาวบ้านมีแหล่งกักเก็บน้ำจืดไว้ใช้ได้ ป้องกันความเสียหายก่อนการเก็บเกี่ยวได้อย่างเป็นรูปธรรม

[ปลุกโอกาสใหม่: เปลี่ยนวัชพืชไร้ค่า ให้เป็นรายได้ที่ยั่งยืน]

พลังที่ TCP นำมามอบให้ไม่ได้หยุดอยู่แค่การแก้ปัญหาเรื่องน้ำในระยะสั้น แต่ยังรวมถึงการปลุกไอเดียในการ ‘ปรับตัว’ ให้พร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติ

เมื่อวัฏจักรธรรมชาติคือสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ชุมชนจึงต้องรู้จักการปรับตัว ผู้ใหญ่บ้านอรุณเสนอแนวคิดในการเปลี่ยนวิถีชีวิตว่า “เราต้องมีแนวคิดว่าในช่วงหน้าแล้งหรือหน้าน้ำเค็ม 3-4 เดือน เราจะเปลี่ยนวิธีคิดของเกษตรกรอย่างไร เช่น นำน้ำเค็มไปใช้ประโยชน์กับการเลี้ยงกุ้ง เลี้ยงปลา ซึ่งต้องมาศึกษาบริบทของชุมชนร่วมด้วยเพื่อให้ชาวบ้านสามารถอยู่ร่วมกับธรรมชาติและมีรายได้ตลอดทั้งปี”

TCP จึงเข้ามาช่วยปลุกไอเดียสร้างอาชีพจากสิ่งที่มีอยู่ จากตอนแรก ‘ผักตบชวา’ เป็นเพียงวัชพืชที่ขุดลอกขึ้นมากองทิ้งไว้ ชุมชน หน่วยงานภาครัฐ TCP และ พันธมิตร ก็ได้ร่วมกันคิดหาวิธีเพิ่มมูลค่า โดยนำมาทำเป็น ‘ปุ๋ยหมักดินปลูก’ ที่สร้างรายได้จากการขายไปแล้วกว่า 10 ตัน ในปี 2568 และทำเป็น ‘งานจักสาน’ สร้างพลังทางเศรษฐกิจให้ชุมชน โดยที่ชาวบ้านไม่ต้องแบกรับต้นทุนวัตถุดิบ และยังช่วยบรรเทาปัญหาหนี้สินและสร้างความภูมิใจในอาชีพ ส่งเสริมการรวมกลุ่มสตรี สร้างอาชีพและรายได้เสริมให้ผู้สูงอายุ

“ครัวเรือนไหนที่ไม่มีอาชีพเลย เราสามารถหยิบงานเหล่านี้ไปมอบให้เขาทำ เพื่อให้เขามีรายได้ให้กับครัวเรือน ซึ่งมันจะย้อนกลับไปช่วยบรรเทาหรือแบ่งเบาปัญหาเรื่องหนี้สินให้เขาได้”

[ปลุกหัวใจชุมชน: ส่งต่อพลังเพื่อให้ก้าวเดินต่อด้วยตัวเอง]

ผลลัพธ์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของความร่วมมือนี้ ไม่ได้จบลงแค่การหาน้ำได้ใช้น้ำเป็น หรือมีรายได้เพิ่มขึ้น แต่มันคือ การทำงานร่วมกันอย่างต่อเนื่อง ในการส่งเสริม สนับสนุนให้เกิดความรู้ในการบริหารจัดการ และพัฒนาแหล่งน้ำ เพื่อบรรเทาปัญหาน้ำท่วม น้ำแล้ง ส่งผลให้เกิดการพัฒนาโครงสร้างน้ำ และการจัดการน้ำแบบพึ่งตนเองอย่างยั่งยืนแก่ชุมชน ก่อให้เกิด ‘พลัง’ ‘ความสุข’ และ ‘คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น’ ของคนในชุมชน เป็นรอยยิ้มและการเกื้อกูลกันแบบวิถีดั้งเดิมได้

และที่สำคัญสุดคือชุมชนไม่ได้เผชิญปัญหาอย่างโดดเดี่ยว แต่ความร่วมมือทั้งจากชุมชน TCP พันธมิตร และภาครัฐท้องที่ท้องถิ่น ส่งต่อเป็นพลังให้ชุมชนแข็งแกร่งพอที่จะเดินต่อได้ด้วยตัวเอง ปรับตัวเข้ากับธรรมชาติได้ ไม่ใช่แค่ชุมชนในปัจจุบันที่ไปต่อได้ แต่สิ่งเหล่านี้ยังสามารถส่งต่อไปยังรุ่นลูกรุ่นหลานในอนาคต

“ผมเชื่อว่าไม่มีอุปสรรคไหนใหญ่เกินไปถ้าเราช่วยกัน ปลุกพลังความร่วมมือให้เกิดขึ้นได้จริง เพราะพลังความร่วมมือนั้นคือทางออกที่ทำให้ไม่ว่าเจอวิกฤตหนักแค่ไหนก็จะไปต่อได้เสมอ”

ความร่วมมือที่เกิดจากความตั้งใจจริงของ TCP ทำให้ชุมชนพร้อมที่จะข้ามผ่านทุกอุปสรรค เพราะการยืนหยัดอยู่เคียงข้างกันเพื่อปลุกพลังให้ทุกคนก้าวต่อไปอย่างยั่งยืน คือหัวใจสำคัญที่ขับเคลื่อน TCP ตลอด 70 ปีที่ผ่านมา

นี่เป็นเพียงส่วนหนึ่งของซีรีส์ ‘70 ปี TCP ปลุกพลัง…ให้ไปต่อ’ ติดตามเรื่องราวของ 7 พลัง 7 แรงบันดาลใจ ที่พร้อมปลุกพลังให้ผู้คนและสังคมไปต่อด้วยกัน เพื่อวันที่ดีกว่า และมาค้นหาพลังที่ซ่อนอยู่ในตัวคุณได้ที่ 70years.tcp.com

อ่านบทความ 70 ปี TCP ‘70 ปี TCP ปลุกพลัง…ให้ไปต่อ’ คลิก https://www.tcp.com/tcp-70-years

ชมซีรีส์ ‘70 ปี TCP ปลุกพลัง…ให้ไปต่อ’ คลิก https://bit.ly/4fUd9rW

ค้นหาพลังที่ซ่อนอยู่ในตัวคุณได้ ‘เช็กพลัง…ให้ไปต่อ’ คลิก 70years.tcp.com